STRES ETKİLERİ

STRES ETKİLERİ

Stres kişinin duygu, düşünce ve davranışlarıyla birlikte, fizyolojik işlevlerinde de bazı değişikliklere yol açabilir. Bu değişiklikler çoğunlukla bazı işlevsel bozukluklara , rahatsızlık hissine  ve yaşam kalitesinin bozulmasına neden olsa bile çoğunlukla geri dönüşlüdür,Ancak bazı işçilerde ve bazı koşullar altında psikolojik ve sosyal sorunlara ve bedensel sağlığın bozulmasına yol açabilir. Stres ile sağlık arasında ilişkinin sonuçları genel olarak iki ana başlık altında özetlenebilir:

1. Fizyolojik ve fiziksel etkiler,

2. Psikolojik ve toplumsal etkiler,

STRES REAKSİYONLARI

FİZİKSEL SONUÇLAR

Psikososyal risk etmenlerinin yol açtığı stresin akıl sağlığı dışında, kalp ve dolaşım.solunum, sindirim, kas iskelet ve bağışıklık sistemlerini de etkilediği: bu etkilerin hormonal sistemin etkilenmesine bağlı olarak ortaya çıktığı düşünülmektedir.

İş stresi kalp dolaşım sistemi hastalıklarının oluşumunu da destekler. Bu etki, strese bağlı hormonal değişikliklerle (adrenalin noradrenalin ve kortizol) veya stresle birlikte artış gösteren sigara ve içki içme, aşırı ve kötü beslenme gibi sağlıksız davranışlar sonucunda ortaya çıkmaktadır.

İş dış etkiyle artırılan işçinin kalp hızının ve kan basıncının işini kendi kararıyla artıran kişiden daha fazla arttığını göstermiştir.

Bazı araştırmalar, psikososyal kökenli akut stresin, mide asidi salgısı üzerine değişik etkileri vardır. Vardiya sistemi ile çalışanlarda sindirim sistemi sorunları bakımından oldukça yüksek bir görülme sıklığına sahiptir. Midede şişkinlik ve dolgunluk hissi, geğirme. bulantı gibi yakınmalara yol açan hazımsızlık ile iş stresi arasında ilişki olduğunu göstermiştir. Araştırmacılar ve sağlıkçılar son zamanlarda stresin ülser olmayan dispepsi, irritabl kolon sendromu gibi diğer sindirim bozuklukları ile de ilişkili olabileceğini ileri sürdüler.

İş stresi ile boyun. omuz, kol ve sırt kaslarında ve eklemlerinde ortaya çıkan yakınmalar arasında ilişki olduğu yakınmaların iş yoğunluğu ile doğru, karar verme ve işin gereklerini denetleme olanakları ile ters orantılı olarak arttığı gösterilmiştir. Stres altındaki kişiler, kas iskelet gerginliğini artıran şekilde çalışma davranışlarını değiştirebilir.

Sauter ve Swanson (1996), biyomekanik stresörler ve kas iskelet sorunlarının gelişimi arasındaki ilişkiye iş yeri psikososyal faktörlerinden etkilenen algılama işlemleri tarafından arabuluculuk yapıldığını öne sürmektedir.

Örneğin: alışılagelmiş monoton işlerdeki semptomlar dikkat isteyen işlerdekinden daha fazla olabilir. Psikososyal etmenler ve kas iskelet hastalıkları arasındaki nedensel ilişkiyi kavramamız; boylamsal çalışma tasarımlarının artan kullanımı psikososyal ve fiziksel maruziyetleri tayin için geliştirilen yöntemler ve kas iskeletle ilgili sonuçların geliştirilmiş ölçümünden yararlanacaktır.Bazı araştırmalara göre, iş stresi bağışıklık sisteminiz zayıflatır ve kişinin bulaşıcı hastalıklara karşı direncini azaltır.


DAVRANIŞSAL SONUÇLAR

Çeşitli araştırmalara göre iş stresiyle sigara ve çay, kahve tüketiminin artması, madde bağımlılığı, uyku bozuklukları, işten kalma, gibi davranışsal bozukluklar arasında ilişki vardır.

Sigara ve çay, kahve, alkol tüketimi ve madde bağımlılığı stresli işlerde, stresle başa çıkma yöntem olarak artmakta ve yaygınlaşmaktadır. Ancak bu maddelerin stres azaltıcı etkisinin kısa vadeli olmakta ve bu etki hızla ortadan kalkmaktadır. Kafein yoğun çalışma etkinliğinde dayanıklılığı kısa Süreli olarak arttırmakla birlikte, bu dönemi aşırı yorulmaya bağlı tükenme izler.

Bu davranış değişiklikleri stresin yanı sıra, kişinin stresle ilgili deneyimine ve sosyal desteğine, mesleki niteliğine ve eğitim düzeyine, sosyalleşme özelliklerine göre değişir.

Uyku bozukluklarının en yaygın olanı uykusuzluktur. Stres en önemli geçici uykusuzluk nedenlerinden biridir. Basit tekdüze işlerde yoğun çalışma, uyanık kalma gereği veya işten atılma kaygısının süreklilik kazanması uykusuzluğa yol açan önemli iş stresleridir. Araştırmalar, işten kalma ile iş stresi arasında ilişki bulunmadığını göstermekle birlikte, bu ilişki mesleğe göre değişir ve basit, tekdüze işler yapan vasıfsız işgücünde güçlenir. Ayrıca, işten kalmaya yol açan stresin iş stresi değil, iş dışı stres olduğunu gösteren bulgular da vardır.


İŞ, İŞ STRESİ VE AKIL SAĞLIĞI SORUNLARI

Akıl sağlığı ve iş ile ilişkisi konusunda farklı açıklamalar yapılmakla birlikte, üzerinde uzlaşma sağlanan ortak görüş akıl sağlığı ile iş stresi arasında doğrudan ilişki olmasıdır,

Akıl sağlığı bir durum, bir süreç ve bu sürecin bir çıktısı olarak ele alınır:

1. Belirli bir toplumsal ve kültürel çevrede, kişinin olumlu (doyumluluk, keyif ve huzur) veya olumsuz (doyumsuzluk, kaygı, çökkünlük) duygu durum ve duygulanımlarının ruhsal ve toplumsal halinin göstergesi olan bir durumdur,

2. Kişinin stresle başa çıkma çabasının göstergesi olan bir süreçtir. Bağımsız ve özerk olma ve bu özellikleri sürdürme çabası akıl sağlığının temel göstergeleridir,

3. Bir stres etmeni ile ani ve yoğun karşılaşma ya da bu etmenden uzun süreli etkilenme sürecinde ortaya çıkan ve süren durumdur, yani bu sürecin çıktısıdır

Akıl sağlığı yalnızca çevresel strese bağlı bir değişken değildir, aynı zamanda baş etme tarzı, motivasyon düzeyi ve bu stresi nasıl algıladığımızı belirleyen kişisel özelliklerimizden de etkilenir. Öyleyse, akıl sağlığı hem iş yerindeki ve dışındaki stres etmenlerinden, hem de kişilik özelliklerinden etkilenir, İşle ilgili etmenler, işin ve İş yerinin psikososyal ve örgütsel özelliklerinden kaynaklanır ve stres yapıcılar olarak tanımlanır.

Stres yapıcılar ile akıl sağlığı sorunları arasındaki ilişkileri açıklayan pek çok model vardır. Bu modellerden en basit olanı ve en sık kullanılanı Karasek’in Üç Boyutlu İşin Gerekleri – İşi Denetleyebilme Olanakları Sosyal Destek Modeli’dir. Bu modellerin üzerinde uzlaştığı açıklama: Akıl sağlığı sorunlarına psikososyal risk etmenleri yol açmakta, kişilik özellikleri sorunun ortaya çıkışını etkilemektedir. Risk etmenleri işin içeriğinden, istihdam ve çalışma koşullarından ve iş yerindeki ve dışındaki formal ve informal ilişkilerden kaynaklanmaktadır.

Akıl sağlığını etkileyen çevresel risk etmenleri işçide zevk alamama, ilgi ve istek azalması, çökkünlük gibi kısa süreli duygulanım ve duygu durum değişikliklerine yol açabilir. Bunlara sıklıkla etkin sorun çözme davranışları ya da geçici çözüm üretmeye yönelik aşırı hareketlilik veya durgunluk, sigaraya ve içkiye başlama benzeri davranış değişiklikleri veya kalp dolaşım sistemi ya da sindirim sistemi yakınmaları gibi, sıkıntıyı bedene yönlendirmeye yönelik yakınmalar eşlik eder.

Çevresel risk etmenleri süreklileşirse, kısa sürede sonlanması beklenen bu değişiklikler kalıcılaşır ve giderek tükenme. psikoz veya depresyon gibi kalıcı bozukluklara dönüşebilir. Kişisel özellikler değişikliklerin ortaya çıkmasını kolaylaştırır ya da güçleştirir ve bozuklukların ağırlaşmasına veya hafiflemesine katkıda bulunur. Kişilik özellikleri, özellikle de stresle başa çıkma yetisi, çevresel risk etmenlerinin ne ölçüde önemsendiğini de gösterir. Bu etmenlerin akıl sağlığını etkileme düzeyi bir ölçüde de, ne kadar önemsendiklerine göre belirlenir, ancak, etki ağırlaşıp, etkilenme süresi uzadıkça kişisel özelliklerin etkinliği de azalır. Olumsuz kişilik özellikleri bu etmenlerden etkilenmeyi kolaylaştırır. Ancak. işe girişte seçme yapıldığı için, işyerlerinde bu kişilik yapısına sahip işçilerin sayısı azdır.


İŞ İLE İLGİLİ AKIL HASTALIKLARI

Zehirli madde maruziyetine bağlı psişik bozukluklar

Süre ile sınırlı, tekrarlayıcı işin yol açtığı nevrozlar
Doyumsuzluk
Tatil, emeklilik ve işsizlik psikopatolojisi
Depresyon
Esansiyel depresyon ve somatik hastalıklar
İşe bağlı anksiyete
Travma sonrası stres bozuklukluğu (tssb)
Strese bağlı tükenmişliks endromu( sbts)
Karoshi (aşrı çalışmaya bağlı ölüm)
İşe bağlı psikozlar

BENZER YAZILAR
YORUMLAR
KPSS
İşyeri Hekimliği ve İş güvenliği
SEÇME SINAVI

18 mayıs 2019

KPSS
SIKÇA SORULAN SORULAR
  • Sarımsak Tansiyonu Düşürür Mü ?

    Sarımsak Tansiyonu Düşürür Mü ?  Sarımsağın birçok faydası olduğu bilinmektedir. Bunlardan bir tanesi de yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olmasıdı... Devamını Oku

KPSS
DERS DOKÜMANLARI
KATEGORİLER