İŞİN YAPILDIĞI KOŞULLAR VE İŞ ÇEVRESİ

İŞİN YAPILDIĞI KOŞULLAR VE İŞ ÇEVRESİ

I. ÖRGÜTSEL KÜLTÜR VE İŞLEV

Kişi bir örgütün parçası olmayı kimliği, özgürlüğü ve özerkliği için bir tehdit olarak algılayabilir. Bu algılamaya Örgütsel işleyişin ve kültürün üç farklı boyutu temel oluşturur.

1 Görev çevresi olarak örgüt
2 Sorun çözme çevresi olarak örgüt
3. Gelişme çevresi olarak örgüt

Bu alanlar yetersiz görüldüğünde stres düzeyi artar, yeterli görüldüğünde ise stres ile sağlık semptomları arasındaki ilişki zayıflar örgütün ölçeği ve yapısı, sıkıcılığı, ara buluculuk ilişkileri. rolle ilgili konular stres kaynağı olabilecek başlıklardır Bu unsurların işçi üzerindeki etkileri yöneticilerin ve gözetmenlerin davranışlarıyla aktarılır.

ÖRGÜTTEKİ ROL

Rol belirsizliği ve çatışması psikososyal tehlikeye dönüşür Aşırı rol yüklenmesi, rol yetersizliği. başkalarının sorumluluğu da diğer tehlikeli boyutlardır.


A- ROL BELİRSİZLİĞİ

İşçi işteki rolü hakkında yeterince bilgilendirilmediğinde ortaya çıkar. İşte amaçlar, beklentiler. hedefler ve sorumluluklarda belirsizlik
bu durumu destekler. Bu sorunu yaşayan işçilerde iş doyumunun azaldığı, işe bağlı gerilimin arttığı ve sıklaştığı, öz güvenin azaldığı,
iş güdüsünün azaldığı kan basıncının ve kalp hızının arttığı, depresyonun sıklaştığı ve işten ayrılma eğiliminin arttığı görülmüştür.

B) ROL ÇATIŞMASI

İşçiden değerleriyle çatışan bir rolü ya da birbirine uyuşmayan rolleri üstlenmesi istendiğinde ortaya çıkar Çatışma arttıkça iş doyumu azalır, iş gerilimi ve kalp hızı artar. Kalp hastalıklarının ve ülserlerin rol çatışması olan kişilerde arttığı gösterilmiştir.

C) ROL YETERSİZLİĞİ

Örgütün işçinin yeteneklerinden ve eğitiminden yararlanamadığı durumlarda ortaya çıkar İş doyumunu azaltır, gerilimi artırır.

D) SORUMLULUK ARTIŞI

Kişilerin sorumluğu arttığı ölçüde kalp basıncının. kolesterol düzeyinin ve kalp hastalıklarının arttığı, duygulanımsal tükenmenin ve iliş-
kilerde kişiliksizleşmenin arttığı gösterilmiştir. Kişilerle sürekli ilişki içinde olunan mesleklerde de bu sorun artmaktadır

III. KARİYER GELİŞİMİ

Beklenen kariyer gelişiminin sağlanmaması stres nedenidir Bu alanda iki unsur belirleyicidir:

1. iş güvencesinin olmaması ve düşük ücret,

2. işte eskimiş olarak görülme (işten atılma korkusu ve erken emekliliğe zorlanma gibi),

Bu iki unsur etkileşmektedir. Yaşlı işçilerin sık maruz kaldığı bir durumdur.

İş güvencesizliği ve düşük ücret: İş güvencesizliği ve işten atılma korkusu işletmenin ek olarak işçilerden bağlılık beklediği durumlarda stres nedenidir.

Hakkaniyetsız davranıldığı duygusu strese yol açar. Buna sıklıkla düşük ücret de eşlik eder.

Statü uyuşmazlığı: Bugünkü statünün geçmiştekiyle uyumsuz olması statü uyumsuzluğu -düşük yada aşırı statü tanınması, statünün sonuna gelindiği duygusu- (örneğin sürgün, statü indirimi vb) psikiyatrik hastalıkla yakından ilişkilidir.

IV. KARAR SERBESTİSİ VE DENETİM

İş tasarımında ve çalışma örgütlenmesinde önemli unsurlardır ve işçinin işiyle ilgili kararlara ne ölçüde katılabildiğinde somutlaşır.
Denetim yetersizliği ya da denetim kaybı -karar serbestisinin azalması- stresi, sıkıntıyı, depresyonu, isteksizliği ve tükenmeyi artırır.

Karar serbestisinin artırılmasının başarımı desteklediği, ama karar serbestisi sonucu artırılan istemlerin de başlı başına stres nedeni olabileceği gösterilmiştir.
Katılım: Karar verme sürecinde katılımın artmasının memnuniyeti ve özgüveni arttırdığı, aksı durumun ise stresi ve fiziksel çöküşü ve iş doyumsuzluğunu artırdığı gösterilmiştir.

V. KİŞİLER ARASI İLİŞKİLER

Bu ilişkiler bireysel ve örgütsel sağlıklılık açısından önemlidir. Bu ilişkilerde üç belirleyici
düzey vardır:
1. Üstlerle.

2. Astlarla.

3. Aynı statülerdekilerle,

Kişiler arası desteğin azalması sıkıntı hissini, duygulanımsal tükenmeyi, iş gerilimini ve iş doyumsuzluğunu artırır. Desteğin artması
psikososyal etkileri hafifletir, tersi ise güçlendirir.

Üstlerin ya da iş arkadaşlarının desteği stres yapıcıların oluşturduğu gerilimi, algılanan stres yapıcıları, stres-gerilim ilişkisini azaltır. Üstlerin takdir duyguları ise. hissedilen iş baskısını azaltır. Ancak yöneticiler katılımcı yönetim için yapılan baskıların da yönetici stresini artırdığı bilinir.

– İŞTE ŞİDDET

• İşte şiddet psikolojik ve fiziksel sağlığı etkiler. AB’de yapılan araştırmada 3 milyon işçinin cinsel tacize. 6 milyonunun fiziksel şiddete,
12 milyonunun da yıldırmaya ve psikolojik şiddete maruz kaldığı saptanmıştır.

VI. İŞ-EV ÇATIŞMASI

Bu çatışma yalnızca iş ile ev arasındaki değil iş ile iş dışı yaşam arasındaki çatışmadır.

– İŞ-AİLE ÇATIŞMASI
* Bu çatışma ev ile zaman istemi ya da işe yönelik taahhütler arasındadır veya destek ile ilgilidir.
Bu çatışma evde küçük çocuğu olan kadın çalışanlarda belirgindir. Özellikle orta sınıf ailelerde, ama aynı zamanda yönetici ailelerinde de kadınların evdeki rollerini erkeğin işini desteklemek olarak gördükleri anlaşılmıştır.

– BOŞ ZAMAN YETERSİZLİĞİ SENDROMU
* Boş zaman kalmadıkça işçiler boş zaman beklentilerini sınırlarlar ve giderek yaşam anlamını yitirmeye başlar.

– DEĞİŞİM

* Değişikliğin psikososyal tehlike oluşturduğu ama değişikliğin mi stres yarattığı yoksa ortaya çıkan belirsizliğin ve denetim kaybının
mı strese yol açtığı kesinlik kazanmamıştır.

BENZER YAZILAR
YORUMLAR
KPSS
İşyeri Hekimliği ve İş güvenliği
SEÇME SINAVI

18 mayıs 2019

KPSS
SIKÇA SORULAN SORULAR
  • Sarımsak Tansiyonu Düşürür Mü ?

    Sarımsak Tansiyonu Düşürür Mü ?  Sarımsağın birçok faydası olduğu bilinmektedir. Bunlardan bir tanesi de yüksek tansiyonu düşürmeye yardımcı olmasıdı... Devamını Oku

KPSS
DERS DOKÜMANLARI
KATEGORİLER